เกร็ดความรู้

 

เกร็ดความรู้รอบวัง

สาเหตุใดที่ไม่เรียกสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพัน วัสสาอัยยิกาเจ้าว่า "พระหมื่นปี" เนื่องจากไม่เคยมีธรรมเนียมปฏิบัติมาก่อน

สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า สามารถเรียกชื่อพระองค์ท่านสั้นๆ ว่า "สมเด็จพระพันวัสสา" ก็ได้

วัสสา = พรรษา = ปี

พันวัสสา = พันปี

เหตุเนื่องในคราที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาสมเด็จพระมาตุจฉาเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี นั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้เป็น สมเด็จพระศรี สวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสา มาตุจฉาเจ้า ซึ่งทรงยกย่องให้เสมอเหมือนอย่างสมเด็จพระบรมราชชนนี แต่ทรงเลี่ยงไปใช้คำอื่นแทน ไม่ใช้พระพันปี เนื่องจากพันปีนั้น จะใช้กับพระมเหสีในรัชกาลก่อนที่พระราชโอรสได้ทรงราชย์สืบมาเท่านั้น

นับเป็นพระบรมราโชบายอันสุขุม และแสดงให้เห็นถึงพระราชปรีชาญาณ และพระราชกัตตัญญุตตาของพระองค์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยแท้

ส่วน "พระพันปีหลวง" ในความหมายปัจจุบันเวลากล่าวถึงกัน จึงหมายถึงสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี พระพันปีหลวง พระราชมารดาในรัชกาลที่ ๖ และ ๗

ที่มา : สมภพ จันทรประภา. สมเด็จพระศรีสวรินทิราพระบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า. [ม.ป.ท.] : โรงพิมพ์อักษรสมัย, พ.ศ. 2514. 

บรรเจิด อินทุจันทร์ยง. ราชสกุลพระบรมราชวงศ์จักรี. กรุงเทพ : องค์การค้าของคุรุสภา, พิมพ์ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2539.

มูลนิธิสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า. ศรีสวรินทิรานุสรณีย์ น้อมรำลึกถึงสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า. [ม.ป.ท.] : มูลนิธิสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า, พิมพ์ครั้งที่ 5.

credit--Information Division of OHM